Nina Goksun Say'in Cagdas Ikonlari

Goksun Say ile ilk kez Devlet Guzel Sanatlar Galerisi'nde gorevli oldugum donemde, babasi Ressam Mumtaz Yener ile birlikte henuz kucuk bir kiz iken geldiklerinde tanismis sayiyorum kendimi. Sonra bu kucuk kiz buyudu ve onunla ikinci karsilasmam yillar sonra Ataturk Kitapligi'nda 1993 yilinda gerceklestirdigi sergisi sirasinda oldu.

Bu karsilasmalar bu tarihten itibaren siklasti ve yinelenir oldu, artik buyuk-kucuk ayrimi da kalkti. N.Goksun Say Amerika'da yasiyor, ama size isiltili gulumsemesi ve dost sicakligiyla yanibasinizda oldugu izlenimini veriyor. Tabii bu arada ornegin dogum gununuzde faksinizda bir kutlama mesaji bulmaniz da cabasi. Goksun'un Ataturk Kitapligi'nda gordugum sergisi kucuk tahta panolara monte edilmis, benim once kent maketleri sandigim, sonradan ogrendigime gore bilgisayar parcaciklari, aksamlariyla olusturulmus "Cagdas Ikonlar"iydi. Duvar uzerinde siyaha, altin yaldiza ve gumusi renklere boyali bu tahta panolar gercekten de geleneksel boyama teknigi ve renkleriyle ikonu andiriyorlardi, ancak bu kez azizlerin tasviri yerine bilgisayar dunyasinin tasvirlerini sunuyorlardi. Zaten, gecmis ve simdi, eski ve yeni, gelenek ve cagdas gibi kavramlarin sentezi Goksun'u hep ilgilendiriyor. Yapacagi sergilerinde gecmisle, gelenekle, tarih ve mitolojiyle bir iliski kurmamazlik edemiyor. Istanbul ona ayni zamanda Bizans'i animsatiyor, tipki bilgisayar aksamlarinin bana kent maketlerini animsattigi gibi.

Nitekim bu dusuncemin dogru oldugu, 1994 yilinda Devlet Galerisi'nde gerceklestirdigi "Inanc ve Olum" temasi uzerine kurguladigi sergisinde Ikonlarina eslik eden ses kayitlari ve dia goruntuleriyle kanitlaniyordu. Amerika'da New York'ta cekilmis bu goruntuler, kentin gokdelenlerini ilginc bakis perspektiflerine gore sunuyordu ve kucuk kent maketleri gibi duvarlarda asili Goksun'un panolariyla muthis bir uyum kuruyordu. Bu sergisinde Goksun ayni zamanda Latin duvar mezarlarina benzer bir mekan yaratmaya da ozen gostermekteydi.Tipki inanclarindan oturu katakomblarda yasayip, yine duvar iclerine mezarlarini kazimis insanligin olum ve inanc arasindaki goruntusuyle denk dusen bir sergileme gerceklestiriyordu.

Gelenege ve gecmise cagdas bir soylem katmak uzere yeni bir sentez yolculugunda bu kez Goksun'un Efes Celsus Kitapligi'ni secmis olmasi hayli ilginc. Bu gorkemli yapi onun buyuk boyutlu calismalarina mekan olusturacak. Ankara'daki sergisindeki ayni sentezci tavri, Latin mezarlari gibi duvar panolarinda ve dunyanin yedi harikasindan goruntuler esliginde izlettirecek. Nisan ayi onun Turkiye'de, biri Ankara'da Ars Galeri'de, digeri ise Efes Celsus Kitapligi'nda yapacagi sergileriyle dolu. Goksun Say yine ikonlarina, yine Gestalt Psikolojisine, yine Latin duvar mezarlarina, metropol goruntulerine, Bizans'a, Antikiteye, Mitolojiye, Inanc ve Olume, yeni inanilanlarla eski inanilanlara gondermeler yapiyor. Bir yanda kokulariyla, renkleriyle gecmisin kutsanmis dunyasi, ote yanda metropol insaninin bilgisayarli, teknolojik baskin dunyasi.

Bu celiskiler onun gozunde senteze kavusturulabilecek veriler oluyor hep. Ama ayni zamanda bu sentezci bakista bir ozlem, soylencelere duyulan merak ve tarihin yeniden yorumu oldugu kadar, bunlarin bugunku ve kisisel soyleme uygunlastirilmasi cabasi da oluyor. Goksun bu konuda:"Yasamimizda artik eskilere ek olarak yeni yonlendiriciler, yeni kurallar, yeni kisiler var. Daha kati ve mekanik iliskiler icindeyiz. Bircok sey bilgisayarlar ve diger elektronik aygitlar yardimiyla yapiliyor", diyor ve bu dusunceler isigi altinda geri donusumlu malzemeleri toplama isine girisiyor: metal, cam, gazete kadar bilgisayar parcalari, elektronik aksam parcaciklari onun torbasinda yerini aliyor. Ozlem ayni zamanda Istanbul'a, Istanbul'un tarihine, Bizans'a da yonelik. "Ikon" bu acidan farkli iki uygarligin, farkli iki kulturun, farkli iki inancin ve farkli iki teknigin ortak sozcugu de olabiliyor. Biri Bizans resim sanatinin dilini, digeri bilgisayar dilini simgelestiriyor. Bundan daha sentezci bir sozcuk bulunabilir mi bugunun dunyasinda? Iste Goksun'u senteze goturen de bu sozcugun gondermeleri oluyor.

Canan Beykal, Nisan 1995 ANONS Guzel Sanatlar Dergisi

ANA SAYFA

INGILIZCE