TURKISH INDEX PAGE SANAT & SANATCILAR MANIFESTO OCAK 2000
ENGLISH INDEX PAGE SIIRLER TANITIM SAYISI KUNYE/KADRO
MAKALE & YAZARLAR LIGHT MILLENNIUM TV LINKLER ILETISIM

Bir Guzel Insan: TURGUT OZAL I

Korkut OZAL

 

17 Nisan 1993 gunu sonsuzluk alemine gocerek aramizdan ayrilan OZAL'siz yillarimiz bes seneye tamamlandi. Sanki dun kaybetmisiz gibi onu hasretle aniyoruz. Merhum Ozal ile ikiz gibi buyuduk, tahsil hayatimizi ayni okullarda gecirdik. Mustereklerimiz sadece anne ve babalarimizin bir olmasi degildi. Allah'a kulluk olculerinden baslayarak, feyiz aldigimiz kaynaklarda, deger yargilarimizda, hizmet verdigimiz istikamet ve alanlarda cok degerli, kapsamli, her zaman aradigim ve ozledigim buyuk bir ortak paydamiz vardi.

1950'den sonraki kalkinma ve demokratiklesme hareketlerinde beraberce yer aldik. 64 yillik beraberligimizde siyasi fikirler ve aksiyonlar dahil hemen, hemen her seyi paylastik. Benim aktif siyaset yillarim ondan 10 sene once basladi, onun aktif siyaset yillarinda ise cok yakininda yer aldim ve siyaset planlama ve uygulamasinda ona ozellikle politika hayatinin ilk yillarinda yakin danismanlik yaptim.

Tahsili: 13 Ekim 1927 Persembe gunu dogumundan 17 Nisan 1993 gunu vefati arasinda 23988 gunluk bir omur yasadi. Cocukluk yillari 1927 - 30 arasinda Malatya, 1930-31 arasinda Ankara ve 1931-1937 de Sogutte gecti. Tahsiline Sogutte basladi. Ilkokulu 1934-39 da Sogut ve Silifke, Ortaokulu 1939-41 de Silifke ve Mardin, Liseyi 1942-45 de Konya ve Kayseri, Universiteyi 1945-50 de Istanbul'da ITU Elektrik Fakultesinde bitirdi.

Meslek Hayati: Elektrik Yuksek Muhendisi olarak 1950 yilinda Ankara'da Elektrik Isleri Etut Idaresinde (EYE) proje muhendisi olarak meslek hayatina basladi. 1965 yilina kadar devam eden bu gorevinde Turkiye'nin elektrifikasyonunun, elektrik santrallarinin ve yuksek gerilim enterkonnekte sistemlerinin planlama ve projelendirilmesinde aktif olarak gorev aldi. Suleyman Demirel ile ilk tanisma ve birliktelikleri de bu kurulustadir. 1952-53 yillarinda Amerika Birlesik Devletlerinde ihtisas yapti.

Yuksek Burokrasi: 1965-66'da Basbakan Basmusavirligi yapti. 1966 sonunda atandigi Devlet Planlama Teskilati (DPT) Musteserligi gorevi, 12 Mart 1971 tarihine kadar devam etti.

Ozel Sektor: 1971-73 yillarinda uzman olarak Dunya Bankasi'nda calisti. 1973'te yurda dondu ve Ekim 1979 tarihine kadar muhtelif ozel sektor kuruluslarinda ust yoneticilik yaninda MESS Sendikasinin Genel Baskanligi'ni yapti.

Kisiligi: Ozal, ailesinin manevi degerlere dayali ve yuksek tarih suuru iceren cok yonlu bir egitim aldi. Olaganustu bir zekaya, ve tukenmek bilmeyen bir calisma azmine sahipti. Tahsil hayati parlak basarilar ile dolu idi. Meslek hayatinda ise gerek yurt ici ve gerekse yurt disinda kazanilmis esi cok az bulunan bir bilgi ve deneyim birikimi vardi. Gonlunun derinliklerine kadar inerek butun davranislarini renklendiren ve gonullerde sevgi ve saygi uyandiran engin bir imana sahipti. Cocuklugundan bu yana inancini gucu yettigi kadar yasamaya yonelen bir ictenligi vardi.

Yasam Tarzi: Davranislarinda dogal ve ender bulunan bir tevazu ve hosgoruye sahipti. Berrak ve cok kapsamli dusunurdu. Karsilastigi sorunlari koklu ve makro yaklasimlarla degerlendirir ve kalici ve saglikli cozumler uretirdi. O tonton gorunusunden asla beklenmeyen cesur ve kararli bir kisiligi vardi. Uzerine aldigi gorevlerde ciddi bir sorumluluk zihiniyeti ile hareket eder neticeyi alincaya kadar konuyu takip eder isi bitirirdi.

Gorev Anlayisi: Yuklendigi gorevlerde misafir veya kiraci degil ev sahibi sorumlulugu ile hareket ederdi. Konu ile yatar, konu ile kalkardi. Imkanlar arasinda gerceklestirilebilecek en iyi alternatifi secmege ozel itina gosterir ve bunun uygulanmasinda karsilasilabilecek sorunlari inceler ve cozumlerini onceden gelistirirdi. Cok iyi bir hazirlik yapmadan ortaya cikmazdi. Uygulamanin basarisini guvenceye almadan eyleme gecmezdi. Eyleme gecince de hizli ve kararli bir icra sergilerdi. Bugun bunlari yaptiktan sonra da neticeye tevekkul ederdi.

Ozel Yasami: Bir cocuk kadar tertemiz bir ruha ve neseli ve sakaci bir tabiata sahipti. Burada sozu ona son yillarinda cok yakin olmus bir yazara, Cengiz Candar'a birakiyorum:

"Turgut OZAL cok keyif verici bir insandi. Cunku ozellikle insandi. Nitekim onu, tasidigi sifat veya sifatlari tasiyan benzerlerinden ayiran en temel ozelliklerinden biri de buydu. Ozal benim en sevdigim yonu ile bir inanc adami idi... Bir dervisin gonlune ve ruhuna sahipti... O balkan seferinde Ohri'de Hayati Baba Tekkesi'nde yere bagdas kurmus otururken yuzune yayilmis nurani mutluluk ve huzur ifadesini omrum boyunca unutmayacagim... O bir dervis ama ayni zamanda bir kilavuzdu. Ve bu adam, teknolojiyi son bulgulari ile yakalamakta son derece ihtirasli bir bilgisayar delisi, 200 kilometre suratle araba kullanabilen, sur'at motorlarini yonetmeye bayilan bir gelecek savascisi idi. Gorenek ve tore ile simdiki zamani, kisiliginde meczederek bir Turk ve telaffuz etmese dahi bir Islam Ronasansini yaratmayi kovalayan bir dusunce adami idi. Hem eylem, hem de dusunce adami..."

Devlete tekrar donus: Kasim 1979 da tekrar devlet hizmetine donen OZAL, Basbakanlik ve Devlet mudahalesinden sonra da devam etti. Milli Guvenlik Konseyi (MGK) ekonomide baslattigi reformlarin ayni sekilde devamini on gorerek onu Ekonomiden Sorumlu Basbakan Yardimcisi yapti. Temmuz 1982 ye kadar devam eden bu gorevinde Turk ekonomisinde reform niteliginde onemli degisimleri gerceklestirdi.

Siyasete Giris: 1983 ilkbaharinda Turkiye tekrar demokrasiye donerken kendisi ile gelecegin neler getirecegi uzerine fikir alis verisi yaparken bana mealen sunlari soyledigini hatirliyorum: "Yahu Korkut 56 yasima geldim, Elhamdulillah geride cok hizmetler biraktim. Ama istedigim pek cok seyi yapmama imkan ve musaade verilmedi. Cok iyi biliyorum ki bunlar yapilabilse Turkiye dunyaya acilir, cok daha hizla gelisir ve kalkinir. Simdi siyaset yeniden basliyor. Icimde bir his var ki eger bir siyasi parti kurup secimlere girsem insallah kazanir ve dusunduklerimi yapmaga muvaffak olurum. Ama buna tesebbus etmezsem, yarin hesap gununde Allah'in bana; ey kulum sen ulken ve insanlarin icin yapilacak cok guzel seyler biliyordun. Secimlere girseydin kazanabileceginin ve bu bildiklerini hayata gecireceginin de farkindaydin. O zaman neden buna kalkismadin! diye hesap sormasindan korkuyorum." Onun aktif politikaya atilmasindaki tek, ama tek amac bu idi. MGK Baskani ve Cumhurbaskani Kenan Evren Pasa ile gorusup kuracagi partinin secime katilmasi konusunu konustu. Kenan Pasa'nin daha sonraki yillarda yayinladigi hatiralarinda onun bu talebini "Secime ana partiler olarak girmesi ongorulen MDP ve HP sag ve sol partilerinin yanina, 80 oncesi siyasi partilerle ilgisi olmayan bir ucuncu partinin bulunmasinin secimi daha da demokratik gosterecegi" dusuncesi ile olumlu karsiladigini ogreniyoruz. Kenan Pasa bu partinin tabir caizse secimin bir garnitur partisi olacagini dusunuyordu. Rahmetli Ozal'in partiye almak istedigi pek cok arkadasinin da bu dusuncelerle ona katilmadiklarini biliyorum.

Ozal, Partisini iste bu sartlar altinda kurdu. Ozal'in Partisi, gecmisteki siyasi partilerin kadrolarini degil, temsil ettikleri egilimlerinin hepsini kucaklayan bir hizmet partisi idi. OZAL'in partisi kavgayi degil sevgiyi, hakareti degil hosgoruyu, dovusmeyi degil kucaklasmayi, kisir donguyu degil vizyonu, yikmayi degil yapmayi, kandirmayi degil hizmeti ve acilimi, bir cumle ile cirkin politikayi degil guzel siyaseti amacliyordu. O guzel insan tek basina baslattigi Siyaset hareketini, oynanan pek cok oyuna ve guclestiren sartlara ragmen hic yilmadan gelistirmege calisiyordu. Iyi niyetle hareket edenlerin yardimcisinin Hazreti Allah oldugu bir daha ispatlandi; Hak tecelli eyleyince her isi asan eder, halk eder esbabini bir lahzada ihsan eder (Allah isi ele alinca her is kolaylasir. O, sebeplerini de yaratip istenilenin hepsini bir anda ihsan ediverir).

Tek basina iktidar: Hareket bir cig gibi buyudu. Evren Pasa'nin, bunu onlemek icin, secime 3 gun kala duruma mudahale ile bir radyo televizyon konusmasi yaparak Ozal'a rey verilmemesini oneren konusmasi de neticeyi degistirmedi. Secimin yapildigi 6 Kasim 1983 Pazar gunu gecesi benim kullandigim bir araba ile Istanbul'dan Ankara'ya gidiyorduk. Arabada ikimizdik. Duzce'de parti genel merkezine telefonla o saate kadar gelen neticeleri aldik. Rakamlar bir seyi gosteriyordu ANAP tek basina iktidardi. Ankara'ya dogru yola devam ederken bunu kendisine soyledim ve ekledim; Aman agabey bu senin degil Allah'in isi. Verdigi cevap hala kulaklarim da: "Yahu Korkut sen benim baska turlu dusundugumu mu zannediyorsun?

Yuksek Siyaset Hayati: 6 Kasim 1983 gunu baslayan yuksek siyaset hayati boyunca Ozal, Turkiye'yi icine kapali ve kabuguna hapsolmus bir durumdan alarak dunyaya acilan ve ondaki buyuk degisimleri hizla benimseyen yuksek bir dinamizme acan temel reformlari gerceklestirdi. Basarisinin temelinde yatan en onemli faktorlerden biri onun siyaset anlayisi idi.

Siyaset Felsefesi: Ozal'in bu siyasi partisini kurmadaki felsefesini cok iyi anlamak lazimdir. 1973 secimlerinde sagin bolunmesi neticesi siyasi alt yapi parcalanarak ufalanmis ve ilk defa egilim partileri hukumet olusumunda anahtar durumunda parlamentoya girmeyi basarmislardir. Boylelikle koalisyonlar donemi baslamistir. Egilimlerin siyaseti kutuplastirmalari ve catismalari kamcilayip alevlendirmeyi ulkeyi 12 Eylul bunalimina getirmistir. 12 Eylul'den sonra guclu bir secmen tabanina dayali istikrarli hukumet kurmak isteyen OZAL egilimlerin hizmet icin bir siyasi partide birlesmesi yaklasimini ortaya atmistir. Siyasetin hizmet icin yapilmasi gerektigini savunan OZAL herkesin ortaklasa yararlanacagi o hizmetlerin uretilebilmesi icin farkli egilimlerin bu hizmetlerin uretim ve dagitimda birlesmesi gerektigini, baska bir ifade ile, herkesin evi ne kadar ayri olursa olsun guclu hizmet yapilabilmesi icin emeklerin ve isyerinin birlesmesi gerektigini ve bunun basarilabilecegini savunmustur. Bu amacla kurdugu Partisi 1980 oncesindeki siyasi partilerin kadrolarini sag veya sol olarak degil, hizmet partisi olarak nitelenmesi gereken modern bir parti idi.

Bu fikirler secmen tarafindan dogru algilanarak 1983 secimlerinde OZAL %45 reyle iktidar olmustur. 1987 secimlerine kadar OZAL'in projeleri ve degisimleri buyuk olcude fiiliyata konulmus ve bu gun bile takdir ve hasret ile anilan pek cok degerli hizmet el birligi ile yapilmistir. Goruluyor ki gecmiste Sag ve Sol diye birbirleri ile kavga halinde olan secmenlerin birleserek faydali hizmetler uretebilecegi modern bir Hizmet partisi olarak gerceklestirilmis olup bu yaklasim gelecegin partilerine de en guzel bir ornektir. Bu sekildeki Hizmet partileri, farkli secmen kimliklerinin hizmet icin ve hizmet etrafinda birlestigi ve siyasetin demokratiklestirilerek ve sosyallestirilerek adil paylasimi gerceklestirmeye muvaffak olacaklardir.

Hizmetleri: Ozal Donemi diye isimlendirdigimiz hizmet doneminde basarilanlarin baslicalari soylece siralanabilir:
1970'li yillar Turkiye icin her yonuyle olumsuz faktorlerin beraber yasandigi bir donem oldu. 12 Mart 1971 muhtirasi, 1973 ve 1979 birinci ve ikinci petrol soklari, anarsi ve teror, ekonomik bunalim, yokluklar, kuyruklar, cift fiyatlar ve haksiz kazanclar bu donemin baslica ozellikleriydi. Devlet dis borclarini ve yurtdisinda gorevli memurlarinin maaslarini odeyemez hale gelmisti. Koalisyon hukumetleri gerekli tedbirleri almak ve uygulamak basiretini gosteremediler.

1980'li yillara teknisyen ve siyasetci olarak tam anlamiyla damgasini vuran kimse Turgut Ozal'dir. Ozal, iflas noktasina gelmis olan ekonomiyi kurtarma operasyonu kabul edilebilecek "24 Ocak 1980 Ekonomik Istikrar Tedbirleri"nin mimaridir. Basbakanlik Mustesari ve Devlet Planlama Mustesar Vekili olarak Ozal, o gune kadar hic kimseye verilmeyen yetkilerle donatilmistir. 24 Ocak Kararlari, Turkiye icin yeni bir donemin baslangici olmustur.

(Yazinin son bolumu, bir sonraki sayida yayinlanacaktir.)

 

TURKIYE'NIN ACIL DEGISIM IHTIYACI I

KORKUT OZAL'in BIYOGRAFI SAYFASI

Home
English index page

@Isik Binyili dergisi Bircan Unver tarafindan tasarlanmis ve uretilmistir. Mart-Nisan 2000, New York