TURKISH INDEX PAGE SANAT & SANATCILAR MANIFESTO OCAK 2000
ENGLISH INDEX PAGE SIIRLER TANITIM SAYISI KUNYE/KADRO
MAKALE & YAZARLAR LIGHT MILLENNIUM TV LINKLER ILETISIM

ASKIN KIMYASI

Murat Balkir
(Kingmoumou)

 

Bu yaziyi okuyanlar, buyuk olasilikla bir hoppalaa cekmistir saniyorum! Aski da mi bilimle acikliyacagiz diye soylenmeye basladiginizi da tahmin etmedigimi sanmayin. Ama durun, aski bilimin mekanik dunyasina dahil etmek degil amacimiz, sadece onu gozardi edilen kisimlariyla birlikte aciklamak. Ve inanin bunlari bilmek, asik olmanin tadini ve hoslugunu, romantizmini oldurmeyecek, belki bazi durumlarda beraberlikleri kurtarici bir rol bile ustlenebilecek.

Ozellikle cocuk yaslarda bilincaltimiz mukemmel bir kadin/erkek imaji olusturur. Bu imaj anne/baba'ya, begenegeldigimiz bir tanisa, takdir ettigimiz bir insana benzeyebilir veya bizde iz birakmis bircok karakterin secmeci bilesiminden olusur. Yuzu, vucudu, endami, boyu posu, oturup kalkmasi ve yuruyusuyle bir mukemmel imaj bicimlenmistir bilincaltimizda, asik olacak yasa geldigimizde.

Vee, iste o muthis an gelir. Bilincaltimizdaki imaja cok yakin biriyle karsilasiveririz. Bir bakariz kalbimiz normalden hizli atiyor, agzimiz kuruyor, nefes alisveris ritmimiz siklasmis ve dizginlenemez bir heyecan duygusu kaplamis tum organlarimizi ve tek tek hucrelerimize yayilmis "euphoric" bir titreme. Mutluluktan nerelere uctugumuzun bile pek ayirdinda degiliz ve o "bizim mukemmelimiz"le beraber olma ongorusu (anticipation) cildirtmis, aklimizi basimizdan almis!

Insan, anfetamin veya kokain aldigi zaman da buna cok benzer endikasyonlarla karsilasir. Bu tur drug'lara "upper" yani "up: zevkten asiri heyecanlanmis, canli, hareketli, yerinde duramaz yapan" denir uyusturucu altkulturunde. Bu tesadufi degil tabii. Beyin de bu insani "up" yapan maddeleri uretebiliyor: otuzun uzerinde "neurotransmitter" denilen kimyasal madde salgilayabiliyor.

Dopamin ve neuropinefrin bunlardan ikisi. Iste beynin urettigi dogal kokain/anfetamin bunlar. Bilincaltinin yarattigi "mukemmel"le karsilastigimizda uyarilan beyinin salgiladigi ve kan dolasim sistemi ile tum vucudumuza yayilan ve de bizi bu hallere(!) dusuren(!) neurotransmitter'ler. ARTIK AA..SIKSINIZ!!

Bazan asiklar degisik bir romantizm yasarlar. Oyle duygular icerisine girerler ki zaman ve mekan kavramlari yok olur, varolmanin otesine gecilmistir (transcendence). Basimiza gelmediyse bile sahit olmusuzdur, deniz kenari bir kayanin ustune oturmus, elleri birbirine kenetlenmis, konusma geregi bile duyumsamadan, hareketsiz, ufka dalip gitmis, dakikalarca gunesin batisini seyreden sevgililer. Sanki ciftler LSD, mescalinveya PCB denilen "psychedelic" uyusturucu kullanmislar. Aslinda beyin seratonin salgilamaya baslamistir ve bu bizi alip cok ozel, pembe "psychedelic" dunyaya ucurmustur. Zevkin bu zirvesi tabi ki ilelebet suremez. Malum, beyin ayni "neurotransmitter"leri olene kadar salgiliyamaz. Ama, romantik asiklar, eger ayrilmamis da evlenmislerse, zaten aralarinda guclu bir bag gelistirmislerdir. Bundan sonra askin degisik bir yuzu ortaya cikiyor.

Simdiye kadar ask cazibe temeli ustune oturuyordu, artik dostluk ve bagliliga donusuyor cunku artik beyin endorfin denen "neurotransmitter"i salgilamaya basliyor. Bunun yarattigi duygular rahatlatici, sakin, daha durgun ve "anxiety"den, panik ve depresyondan kurtulmustur. Beynin urettigi bu narkotik "downer" sinifina giren eroin'in etkisine yakin bir etki gostermektedir.

Hem cazibe (attraction) hem de baglilik (attachment) insan cinsinin devami (survival) icin gerekli: cazibe, ciftlesme ve cocuk yapmaya yol aciyor, baglilik ise babanin ortaliktan toz olmasini onluyor ve aciz bebegin korunmasi icin ana ve babayi is birligi yapmaya yoneltiyor.

Askin bu ikinci evresi, ilk bastaki romantik heyecan kadar ciftleri mutlu edebilir ancak medya bu iki evreli askin sadece ilkinin arzu edilebilirligi devamli vurgulandigi icin, biz de ikinci evreyi yasamaya baslayinca, eyvah ask mask kalmadi sanisina kapiliyoruz. Bu kulturun urunleri(!) olan bizler de askin, ilk evrelerinde oldugu gibi heyecan verici romantizminin surmesini talep ediyoruz. Maalesef, askin bu iki evresinin degisik biyokimyasal temelli olmasi, insanlari hakli olarak bir kafa karisikligina surukluyor. Bu noktada ayriliklar ve bosanmalar gundeme gelebiliyor.

Yazimin ilk paragrafinda belirttigim gibi, askin bu dogal evrelerini bilirsek belki de bircok beraberliklerin sona ermesi kendiliginden onlenmis olur. Bilelim ki askin dogal surecinde, zirve hicbir zaman sonsuza dek surmuyor, sevgililer surec icerisinde birbirlerine hosgoru ve uyusma gelistiriyorlar ve heyecan kayboluyor. Ancak bundan sonrasi da mutlulugun bir baska yuzu. Endorfin (veya eroin)in yarattigi mutluluk duygusu hayata pozitif bakisla kuvvetlendirilirse, ilk baslarda yanip bittigimiz sevgililerimizi sonradan kaybetmenin yarattigi sefil bedbahtligi da bertaraf etmis oluruz.

Bitmeyen asklarla yasam surmeniz dilegiyle hoscakalin.

 

MURAT BALKIR BIOGRAFI SAYFASI

Not: Murat Balkir, SAKINCALI dergisinin de yazarlarindandir. Ve bu yazi ilk olarak SAKINCALI dergisinde yayinlanmistir/

Home
English index page

@Isik Binyili dergisi Bircan Unver tarafindan tasarlanmis ve uretilmistir. Mart-Nisan 2000, New York