Bircan ÜNVER

Giris

3 Mart 2001; Cumartesi günü New York'ta, "Dünya Kadinlar Günü" nedeniyle, Türk Evi'nde, Türk Amerikan Kadinlari dernegi tarafindan organize edilen ve çesitli mesleklerden kadinlar tarafindan farkli konularda prezentasyonunu iceren toplantidan, "Medya'da Kadin" genel kategorisinde, "geleneksel" ya da "yerlesik medya"nin yok saydigi "Public Access TV" ile Internet'in ozunu yorumlayan konusmanin metni asagidadir.

* * *

On yila yakin tecrube ve birikimlerimden dolayi; PUBLIC TELEVIZYON ve INTERNET'in; ILETISIM dunyasindaki ozgur ve alternatif bir medya oldugu tecrubesini sizlerle paylasmak istiyorum:

Oncelikle, Turkiye'den Amerika'ya gelisimin temelinde televizyon belgeselciligine yonelmek ve bu alanda kendimi yetistirmek vardi.

Ilk olarak 1991 yilinda, hem Queens Public TV'de yerel ve studyo kurslarina devam ettim hem de Voice of Anatolia'da; sanat programlari hazirladim ve bir donem de ayni serinin editorlugunu yaptim. 1991 yili sonundan 1993 Mayis'ina kadar, tamamen kendi olanaklarimla, Queens Public TV'de 20'yi askin televizyon programi urettim. Hepsi de ayni televizyonun dort kanalinda bir cok kez yayinlandi.

Ayni donemde, Turk sanatci portreleri ve sergi etkinliklerini iceren programlara paralel; gerek Metropolitan Muzesi gerekse Modern Sanat Muzesi'nden, Rene Magritte, Max Ernst, Honore de Daumier, Latin American Arts in the 20^th Century gibi retrospektif sergileri iceren belgeseller de urettim.

1999 Mayis ayinda, New School Universitesi'nin Media Studies bolumunden, TV yapim, dijital tasarim ve montaj da yogunlasarak; master derecesi ile mezun oldum. Bitirme tezi olarak da; bu kez sanat belgesellerinin disinda, "Turkiye'de Dusunce Ozgurlugu" uzerine yarim saatlik bir belgesel urettim.

Hemen ardindan ise; Iletisimde yeni bir medium olan INTERNET'e yonelerek, the LIGHT MILLENNIUM/ ISIK BINYILI adiyla; Ingilizce ve Turkce bir dergi projesinin TANITIM sayisini, Agustos 1999'da internette yayinladim.

Henuz 5nci sayisini gectigimiz gunlerde yayinladigim ve birinci yildonumunu kutladigimiz internet dergi; INTERNET'in ozgur dogasi ve alternatif yapisini bunyesinde gerceklestirmeyi amaclamaktadir. Bu konuya tekrar donecegiz.

Internet dergiye paralel, bugune degin 40'a yakin original urettigim video projelerini de; bu kez THE LIGHT MILLENNIUM TV serisi adiyla, yine QPTV'de #34 ve #35nci kanallarda, Ingilizce agirlikli olarak yayinina Ocak  2000'den itibaren devam etmekteyim.

Simdi soyut bir bakis açisiyla; iletisimin genel cercevesini cizelim:  Insanligin iletisim kurma, mesajini iletme - alma ve iz birakma ihtiyaci; KLISE bir açiklamayla, magara doneminde duvarlara cizilen resimler ve erken uygarliklarda da tabletlere yazilan yazilar, gunumuzde ilk iletisim ornekleri olarak degerlendirilmektedir.

ILETISIM; üç temel ihtiyaç olan; barinak, yiyecek ve eslesme kadar ve en az onlar kadar, insanoglunun en temel ihtiyacidir.

Ilk cagdan bugune, uygarligin gelisme surecinde etkin bir rolu olan ILETISIM sektoru; bugune degin üç temel asama gecirmistir.

1.SOZLU ILETISIM:  Yazidan onceki tarih

2. YAZILI/BASILI ILETISIM: Gtunberg Kardesler ve Matbaa'nin bulunusu.

3.ELEKTRONIK ILETISIM:  Telefon, Radyo, TV, Kablolu ve Satellite televizyonlar

ELEKTRONIK ILETISIMIN BIR SONRAKI ASAMASI  ISE; YINE ELEKTRONIK MEDYANIN DEVAMI VE TEKNOLOJININ GELISIMINE PARALEL; INTERNET'tir.

Yazili iletisimi; hem gorsel hem sozlu olarak, elektronik bir ortamda birlestiren ve KURESEL olarak da; direkt ve hizlica ulasilabilen en yaygin iletisim agini, bizlere gunumuzde INTERNET saglamaktadir.

Oz'de, INTERNET ve PUBLIC Televizyonlar; demokratik, ozgur ve alternatif yapisiyla, elektronik ortamin iletisim araclaridir. ALTERNATIF yapisi; dileyen herkesin kendi dusuncelerini, diledigi gibi yansitma olanagini saglamasindan kaynaklanmaktadir.

Ayni zamanda kendi proje ve yazilarinizin bicim ve iceriginin de yegane karar vereni/patronu olma secenegini sunar. Dilerseniz hic bir kurum ya da kurulusa bagimli olmaksizin, kendi proje ve yazilarinizi uretip, yayinladiginiz surece; kendi kendinizin patronu olabilirsiniz ve KIMSE SIZI ISTEN ATAMAZ!

Bugunun kuskusuz en yeni ve demokratik medyasi INTERNET'tir. Dunun en demokratik televizyonu; PUBLIC TELEVIZYONLARDIR.  Bugun dahi Amerika'da;  ozgurlugun-demokrasinin gercek sembolunu, PUBLIC/YEREL TELEVIZYONLAR temsil eder.

Cunku, dileyen diledigi dilde, diledigi kulturde diledigi dusuncesini iceren programlari yapar ve yayinlatabilir. Public TV'ler; yarinin da ozgur-demokratik ve yerel iletisim araclari olmaya adaydir. Muhtemelen kablolu TV'ler omrunu; onumuzdeki 10 yil icinde tamamlayacak ve yerini gerek ulusal, gerek uluslararasi ve gerekse yerel yayinlarda, tamamen SATELLITE yayinlara birakacaktir.

Ancak bu kez public televizyonlari, sadece yerel kablolu televizyonlardan degil,  SATELLITE'dan da izleme olanagiyla; INTERNET'te oldugu gibi ozgurlugun cercevesi genisleyecek ve her dilde ulasilan interaktif kitle orani, gerek ulusal gerekse uluslararasi boyutta hizla artacaktir.

Elektronik Medya'da Kadin'a Genel Bakis

Elektronik medya'da calisan kadin uyelerin orani hizla artmakla birlikte, bu artisin ayni oranda bugun Amerika'da bile, yonetim-karar mekanizmalarina yansimadigi izlenmektedir. 

Bu nedenle yalnizca is gucundeki sayica artis yetmez. Ayni zamanda iletisim sektorunde, karar mekanizmalarinda calisan kadinlarin soz sahibi olmasi, gelecegi olumlu bicimlendiren en onemli faktorlerden biri olacaktir. Yakin gelecekte, "ozgur medya" ortamlarinda, kadinlarin urettigi projelerin artan oranina paralel, medyada soz sahibi olmalari da engellenemez.

Bugunku durumda; ornegin: Amerika'da tum iletisim-medya sektorunde karar mekanizmalarinda calisan kadin oraninin %4 ila 5'i gecmedigi tesbit edilmistir. Ancak mevcut altyapi, bu yapiyi zorlamaktadir. Nilgun Cerrahoglu, 1 Subat tarihli Milliyet gazetesindeki bir yazisinda, "Yirmibirinci Yuzyilda Turk Medyasi"nin tartisildigi bir panelde, hic bir kadin uyenin yer almayisini elestirerek, "Haberler Erkekler Icin" adli yazisinda, Turkiye'deki ust-duzey medyadaki, bu eksiklige dikkati cekiyor.

Genel olarak gerek gazete, gerek radyo, gerek televizyon ve gerekse sinema; sonuc itibariyle tek tarafli bir iletisimdir. Bize iletilmek istenilen ile, bizlerin ilgisinin bulusmasi; ancak mesajin bize ulasmasiyla soz konusudur.

Yerlesik/geleneksel medya; ozellikle radyo ve televizyonlar, 20nci yuzyilin guc ve degerler sistemi icinden gelismislerdir. Bugunku medya dunyasinda, ulusal ya da uluslararasi boyutta soz sahibi olmak istiyorsaniz; birkac milyon ile milyar dolarlik yatirimlar ve yetismis-tecrubeli cok genis bir kadroyla calismak zaruridir.  Sizin kendi sozunuzu genis kitlelere iletme sansiniz, cok zayif bir olasiliktir hatta hic yoktur. Cunku YERLESIK MEDYA'nin icerigini; neyin nicin kitlelere iletilip iletilmeyecegini; buyuk cogunlukla reklam girdileri ve siyasi guclerle kurulan dengeler belirler.

Bu durum ayni zamanda; ulke ayrimi yapmaksizin, medyanin surekliligini ve hayat suyunu saglayan temel faktordur.

Bu nedenle, hizla gelismekte ve icine henuz girdigimiz yeni cagin urunu olan INTERNET; belirttildigi gibi interaktif ve ozgur ALTERNATIF bir iletisim aracidir. Sonuc olarak bilgisayar kullanimi bilen herkesin mesajini; dilerse KURESEL olarak yayinlayabilecegi, dagitabilecegi ve ekonomik olarak da cok buyuk yukumluluk getirmeyen bir platformdur.

INTERNET'in icerik olarak kontrolu de; sayili uc bes elin altinda degildir. Icerik olarak neyi yayinlamak, neyi digerleriyle paylasmak ve hangi mesajinizi iletmek istediginiz tamamen size, sizin birikimlerinize ve iletisim gucunuze ya da aginiza baglidir. Elbette INTERNET'ten iletisimin kapsaminda da, bireyi asan ekonomik yatirimlara dayali bir cok faktor vardir ancak bunlari yerlesik medyanin kosullari ve ucretleriyle kiyasladiginizda, INTERNET yine cok saf ve masum kalacaktir, kuresel bir ag olusturma kapasitesini sunarken...

Internet'in Dogusu

Bilgisayar uzerinden kuresel iletisim; bugunku tanimiyla 'world wide web', ilk kez 1968-1969 yillarinda askeri iletisimde kullanilmaya baslanmistir. 1980'li yillarda Ronald Reagan doneminde, Satellite'in yalnizca askeri amac ve denetim icinde kullanilmasinin serbest birakilmasini takiben; 1990'li yillarin basindan itibaren INTERNET'in kullanimi ve yayginlasmasi hizla tirmanisa gecmistir.

Baslangicindan itibaren INTERNET'i cazip hale getiren; dileyen ve soyleyecek bir sozu olan her bir birey, dunyanin obur ucundaki bir tanidigiyla ya da meslekdasiyla gerek elektronik postayla gerekse bir web sayfasi araciligiyla; sozunu kuresel olarak duyurma olanagini vermesindendir. Bir urunu kuresel olarak pazarlamak ve dagitmak soz konusu olunca, INTERNET'in neden GLOBALIZM kavramiyla bu denli butunlestigi de daha net anlasilacaktir.

Dunyanin en ucra kosesinden biriyle, size ilginc gelen bir dusuncesi nedeniyle dilerseniz tanisip, iletisim kurabilirsiniz. Basili ya da elektronik medyanin henuz ulasamadigi bir yoreye; gazeteci ya da bir televizyon muhabiri gonderilmeden de; oradaki bir olayi aninda Internet'ten izleyebilirsiniz. Bununla birlikte, ON-LINE chat/ spontane konusma, tartisma ve okula gitmeden ulkeler arasi ders alma/ogrenim gorme olanaklarini da beraberinde getirmistir. Bunlara ek olarak, basili yayini da bunyesinde ulasilir kilmistir. Internet'in bu ozgur, ozgun ve sinirsiz yapisi ile buyuk sermayeye bagli olmayan altyapisi; bana da ihtiyacim olan alternatif MEDYA kanalini acmis oldu.

Bu cercevede, Internet'in ozu ile "tum dusunceleri" bir araya getirme anlayisi ve amaci icinde olan;  LIGHT MILLENNIUM / ISIK BINYILI dergisini gerceklestirme olanagini buldum. 

Light Millennium'a yeniden donmemdeki birinci amacim; dilerseniz sizler de birikim ve dusuncelerinizle, ozgurce bu dergide urunlerinizle yer alabileceginizi duyurmak. 

Ikincisi de; yine dilerseniz, kendi dusuncelerinizi uygulayabileceginiz projeleri, sizlerin de uretebileceginize dikkati cekmek!

LIGHT MILLENNIUM/ISIK BINYILI projesi; profesyonel ya da diger cesitli alanlarda birikimleri olan bireylerin;. dusunsel ve sanat urunlerini, ideolojik ayrimlara girmeksizin, genis bir yelpazeden kucaklayan bir platformdur.

Ilk olarak, Agustos 99'da Ingilizce ve Turkce olarak internette TANITIM sayisi ile proje tanitilmakla birlikte katilim icin bir cagri yapildi. Takiben de gonullu yazi ve sanat urunlerinin katimiyla da, ilk sayi Ocak 2000'de elektronik olarak yayinlandi. Yeni yayinlanan besinci sayiyla da, daha once belirttigim gibi, derginin BIRINCI YILDONUMUNU kutluyoruz. 

Genel olarak yine INTERNET dunyasinda KADIN'in aldigi yere bakarsak; web tasarimcilar, yazarlar, sanatcilar, grafikerler, animatorler ve web site kuruculari; bugune kadar hic bir medyada olmadigi kadar, surekli bir tirmanis icindedir.

Bilindigi uzere, kadinlarin yeryuzunde erkek nufusa orani daha fazladir. Yarinin yetiskinlerini de analar-kadinlar yetistirdigine gore, bugune degin yalnizca tek bir cinsin egemenliginde olan MEDYA yapisinda; INTERNET araciligiyla esitligi yakalamak sizlerin caba ve arzusuyla mumkun olacaktir. 

INTERNET; bugunun oldugu kadar gelecegin de medyasidir. Ayni zamanda ozellikle kadinlarin kendilerini en iyi ve etkin olarak ifade edebilecegi ve gerek sosyal konularda gerekse ilgi alanlari cercevesinde, yaygin bir network kurabilecegi kuresel bir ortamdir.

INTERNET etkin olarak kullanilabilinirse; yeryuzunde demokrasinin, insan haklarinin ve barisin yerlesmesine katkida bulunabilecek guclu ve etkin bir kanaldir.

Public Televizyonlar ile Internet'in ozu ve amaclari gorulecegi uzere ortaktir. Bu her iki iletisim aracinda; yine ille de buyuk ya da kucuk bir televizyon, radyo sirketi ya da bir gazetede calisiyor olmaniz gerekmeden, iletisim sektoru icinde aktif bir rol alabilirsiniz.

Public TV'de bugun icin; sadece ulasabileceginiz izleyici sayisi Internet'e gore daha yerel ve sinirli olmakla birlikte, yine de kablolu TV servisi olan, yasadiginiz bolgedeki her evde, programinizin izlenebilme olasiligi da mevcuttur.

Sonuc olarak;  INTERNET; hem KADIN'in hem de ILETISIM'in gelecegidir. Internet disinda, hic bir medya ortaminda dilediginizi yazip yayinlatamaz ve digerlerine ulastiramazsiniz. Bir tek public/yerel tv alternatifi haric. O nedenle her iki iletisim kanalinin ozlerinin ortak olduguna inaniyor ve sizleri de bu ortak ozun bir parcasi olmaya davet ediyorum.

"Kadina Karsi Her Turlu Ayrimciligin Onlenmesi Sozlesmesi" CEDAW
(Ingilizce)

http://www.un.org/womenwatch/daw/cedaw/recomm.htm
('Kadina Karsi Her Turlu Ayrimciligin Onlenmesi Sozlesmesi'nin
tamami, Ingilizce)

- . -
Turk Amerikan Kadinlari Dernegi Baskani, Feray Girgin'e, "Dunya Kadinlar Gunu" icin 3 Mart 2001'de, New York'ta Turk Evi'nde duzenlenen bu toplanti icin tesekkur ediyorum.

© Bircan Unver, 3 Mart 2001, New York