KARANLIKTA HIÇBIR SEY KALMASIN!

Türk Psikologlar Dernegi ve Deprem Projesi

*Emre KONUK


Turk Psikologlar Dernegi, Istanbul Subesi Yonetim Kurulu Baskani, psikolog Emre KONUK; Turkiye'ye buyuk zararlar vermis ve sarsintilar yaratmis olan 17 Agustos depremini takiben bu alandaki psikolojik arastirma, calisma ve 'traning' programlarin gelistirilip, gerekli kadronun yetistirilmesine ve cozumler uretilmesine onculuk etmistir. Deprem bolgelerinde yasayanlarin ilk etapta goze carpmayan psikolojik sarsinti ve sorunlarina da, Turk kamuoyunun dikkatini cekmistir.

Bu acidan da ozellikle deprem bolgelerindeki; depremin yarattigi psikolojik hasarlarin tesbiti, Turk Psikologlar Dernegi cercevesinde calismalari ve cozum onerilerini iceren raporunu; depremin gorunmeyen diger bir boyutunu da sizlere yansitmak amaciyla asagida yayinliyoruz.

Turk Psikologlar Dernegi 25 Kasim 1976'da Psikologlar Dernegi olarak kuruldu. Ana merkezi Ankara’daydi. Temmuz 1991’de adi Türk Psikologlar Dernegi olarak degistirildi.

Dernek Bakanlar Kurulunun 97/10448 sayili ve 19/12/1997 tarihli karari ile "Kamu Yararina Çalisan Dernek" statüsünü kazanmistir.

Türk Psikologlar Dernegi’nin amaci toplumun yararina, psikolojinin biliminin ve mesleginin islevselligini saglamak ve gelistirmektir. Ayni zamanda Profesyonel olarak çalisan psikologlar arasinda bütünlügün, birligin ve yakinligin kurulumasini da gerçeklestirmekle sorumludur.

Dernek gelir ve bütçesi yapilan bagislardan ve yillik üye aidatlarindan olusmaktadir. Çesitli dergi ve yayinlarin basimindan da ek bir gelir elde edilmektedir.

Simdi, size deprem felaketiyle ilgili projelerimizin gelisim seyrini bildirmek istiyorum.

Genel Durum: 1999 Agustos ve Kasim depremlerinde 25.000 kisinin oldugu tahmin edilmektedir. 65.000 ev tamamen yikilmis, 85.000 kadariysa yasanacak durumda degildir. Buna göre 750.000 kisi evsiz durumdadir. Bu insanlardan yaklasik 170.000’i prefabrik evlerde yasamaktadirlar. Geri kalani Anadolu’daki köy ve kasabalarina tasinmislardir. Dogal olarak, psikiyatrik ve psikolojik yardima fazlasiyla gereksinim duyulmaktadir. 2000 Mayis’inda gerçeklestirdigimiz bir tarama çalismasinda 240 depremzedenin %70’inde PTSD (Travma Sonrasi Stres Bozuklugu) saptanmistir.

Projeler: Türk Psikologlar Dernegi (TPD), Istanbul Subesi deprem felaketiyle ilgili birbiriyle yakindan ilintili alti proje yürütmektedir:

1. Psikolojik Hizmetler
2. Ruh Sagligi Hizmeti Veren Profesyonellerin Egitimi
3. Istanbul’da Travma Terapi Merkezi
4. Afete Hazirlik ve Danismanlik
5. Travma Kitapligi
6. Arastirma

1. Psikolojik Hizmetler

1999 Kasim’ina kadar TPD deprem bölgesinde depremin etkilerine maruz kalmis insanlara 30 çadirkentte psikolojik hizmet saglamistir. Bu psikolojik hizmet akut stres ve travmanin ilk evresinde yapilmasi gereken temel müdahelelere yogunlasmistir. Alanda deneyim kazanan meslektaslarimiz buralarda çalisan gönüllülere sürekli destek vermisler ve deneyimlerini paylasmislardir. 2-4 kisiden olusan ekipler gönüllü olarak çalismislardir.

1999 Aralik'ina gelindiginde TPD Ankara, Izmir ve Bursa Subeleri alanlarda calismalarini sona erdirmislerdi. bunun onemli nedeni; bu sehirlerin deprem bolgelerinden uzak olusu ve bu sehirlerde yasayan meslektaslarimizin cogunun hastanelerde, okullarda ve universitelerde calisiyor olusudur. Gonullu olarak islerini birakamamaktadirlar. Bu nedenle stratejik onemi olan yerlerdeki 3 danismanlik merkezinde calismaya karar verdik.

Su anda, TPD, Ankara Subesi Adapazari'nda ogretmenlere yonelik bir egitim programini, Istanbul Subesi ise Izmit'te (iki prefabrik olusumda) ve Istanbul'da faal durumdadir. Haftada bir 8 ila 10 meslektasimiz deprem bolgesine gidip danisanlarina terapi hizmeti vermektedirler. Alanlardaki yuvalarda calisan ogretmenlere de ayrica egitim hizmeti goturmektedirler. Ozellikle travmaya maruz kalmis cocuklar icin gelistirdigimiz yeni bir programin uygulamasina onumuzdeki surec icinde baslanacaktir.

Ekim 2000 itibariyle Türk Psikologlar Dernegi, Istanbul Subesi AÇEV (Ana Çocuk Egitim Vakfi), Project Hope, WASHA Israil ve Grossmarket Metro’nun sponsorlugunu yaptigi Izmit Rehabilitasyon Merkezi’nde (IREM) klinik hizmetlerin organizasyonunu ve uygulanmasini üstlenmistir.

2. Ruh Sagligi Hizmeti Veren Profesyonellerin Egitimi

Travmaya Erken Müdahale Egitimi:
Depremden hemen sonra TPD’nin, özel danismanlik merkezlerinin, sivil toplum örgütlerinin ve Israil Hükümeti’nin ortak çabalariyla Israil’li ekipler profesyonel olarak ruh sagligi hizmeti veren kisilere ve ögrencilere egitim hizmeti sunmaya çagrildilar. Dört günlük egitimler travma, travmaya bagli sorunlar, akut stres bozukluklari ve travmanin ilk dönemlerindeki temel müdahelelere odaklandi.

TPD, Istanbul Subesi Israil’li ekipler tarafindan verilen temel egitimi yenilemek, kisaltmak ve tek-günlük bir egitime dönüstürmek için "Travma Egitim Ekibi" olusturmustur. Bu ve diger programlar Ankara Subesiyle birlikte 1999 Ekim sonuna kadar yaklasik 900 gönüllüye verilmistir.

Travma Terapi Egitimi:
Depremzedelerin bir çogunun yasadigi ciddi psikolojik sorunlarin kalici hale gelecegini bildigimizden ABD’deki EMDR Enstitüsü-HAP (Humanitarian Assistance Programs) ile iletisime girdik. Bu seçimin basta gelen nedeni: EMDR yaklasiminin (Eye Movement Desensitization Reprocessing) travmaya bagli sorunlarda daha kisa sürede etkili olmasi ve ruh sagligi hizmeti verenlerce diger yaklasimlara göre daha çabuk ögrenilmesidir.

Ekim 1999’dan Haziran 2000’e kadar 100 meslektasimiz 1. ve 2. Düzey EMDR egitimlerini almislardir. 60 kisilik baska bir grup Subat 2001’de 2. Düzey EMDR egitimlerini alacaklardir. Su ana kadar ABD, Avrupa ve Israil’den 40 egitimci Türkiye’ye gelmisler ve egitim ve süpervizyon hizmeti için ortalama 10 gün ülkemizde kalmislardir. Bütün egitimler ve seanslarin büyük bir kismi videoya çekilmistir ve bu kayitlar yeni egitilen meslektaslarca kullanilmaktadir.

3. Istanbul’da Travma Terapi Merkezi

Bizden esirgenmeyen comert fonlar ve bagislarla Istanbul, Nisantasi'nda bir daire aldik. Bu yer, hem Dernegimizin ofisi hem de Travma Merkezi olarak calisacaktir. Danismanlik hizmetlerinin sunulmasinin yanisira bu Merkez, afetlerin olumsuz etkilerini azaltma cabalarimizin yogunlasmasinda ve kendilerini gelistirip becerilerini artirmak isteyen meslektaslarimiza egitim destegi saglamamizda onemli bir rol oynayacaktir.

Travma Merkezi'ni arastirmanin yeni dusuncelerin ve yaraticiligin yayginlastirildigi bir yer olarak hayal ediyoruz. Ayni zamanda burayi uluslararasi platformda taninan bir merkeze donusturmeyi umid ediyoruz. Umudumuz bu Merkezin Turkiye'nin diger bolgelerinde kurulacak olan diger Travma Merkez'leri icin bir model olusturmasidir. Merkez ayni zamanda bize travmaya iliskin bilgilerimizi ve cozume yonelik etkinliklerimizi gelistirmemiz icin ana arastirma ve calisma kaynagimiz olan Travma Kitapligini kurmamiz icin olanak yaratacaktir. Boylelikle meslektaslarimiz gelecekteki olasi felaketlere kendilerini hazirlamak ve bu Merkez araciligiyla baska bilgi kaynaklarina ulasabilmek icin firsat yakalamis olacaklardir.

Öyle görünüyor ki uzunca bir süre Merkez, hizmetleri için para kabul edemeyecektir. Bu nedenle yenileme, dekorasyon, personel, bakim, gündelik etkinlikler ve egitimler için maddi destege gereksinimimiz vardir.

4.Travma Kitapligi

Travma üzerine çalisan ya da çalismak isteyen profesyonel meslektaslarimiz için kitap, dergi ve diger kaynaklardan olusan materyalleri sistematik olarak barindiracak olan bir kitaplik kurmak için çalismalarimiza basladik. Sagladigimiz sponsorlar sayesinde bazi yayinlar Dernegimize ulasti.

5. Afete Hazirlik ve Danismanlik

Birçok revizyondan ve degisiklerden sonra "Travma Egitim Ekibi" tarafandan gelistirilen egitim pakedi "Afete Hazirlik ve Müdahele Programi"na dönüstü. Istanbul Çocuklari Vakfi tarafindan Istanbul’da Mayis ayinda düzenlenen 1. Istanbul Çocuk Kurultayi’nda ödül aldi ve ‘Desteklenecek Proje’ olarak seçildi. Projenin amaci okul sistemini, is yerlerini, resmi kurumlari ve Sivil Toplum Örgütleri’ni afetler ve diger travmatik olaylara hazirlamaktir.

Bunun disinda pek çok meslektasmiz alandaki fabrikalara isçilerle ve aileleriyle çalismak için gitmektedirler.

Buna ek olarak depremden etkilenen yüzlerce ögrencinin sorumlulugunu üstüne almis Sivil Toplum Örgütleri ve okullarla isbirligi halindeyiz. Bu çocuklar ve ergenler Istanbul’da yasamakta ve ailelerine katilmak için hafta sonlarinda alana gitmektedirler. Bu çocuklarla ilgili olarak yapilan programlar dogrultusunda meslektaslarimiz ya bu kurumlarin personellerini egitimekte ya da düzenli olarak okullara ya da yurtlara gidip psikolojik yardimda bulunmaktadirlar.

6. Arastirma

Alandaki uygulamalarimiz ve pilot calismalarimiz dogru yolda oldugumuzu gostermektedir. Ocak 2001 tarihi itibariyle EMDR'in gerek yetiskinler gerekse cocuklar acisindan etkinligini arastiracak bir calismaya baglanacaktir. Sonuclarin, yaklasimin degisiklik gerektirip gerektirmedigini gosterecegini umuyoruz.

2001 Kis ve Bahar Egitim Programi

Deprem felaketiyle ilgili egitimler ve çalismalar ayri bir egitim programi düzenlememizi engelledi. Egitim Komisyonumuz, Ocak 2001’den baslayan, üyelerimizin ve özellikle meslege yeni katilan genç meslektaslarimizin egitim gereksinimlerini karsilamaya yönelik kapsamli bir egitim programi olusturmaya çalisti.. Programda özellikle meslektaslarimizin ihmal ettigi, ancak yogun bir talebin yasandigi is dünyasina yönelik egitimlere de yer verdik.

Ulusal Kongre (13. Ulusal Psikoloji Kongresi)

Onumuzdeki Psikoloji Ulusal Kongresinin duzenlenmesini Ortadogu Teknik Universitesi, daha sonraki duzenlemeyi ise; TPD Istanbul Subesi olarak Bilgi Universitesi ile birlikte ustlenmis bulunuyoruz. Erken gibi gorunebilecek bu ustlenis daha rahat ve iyi bir organizasyon gerceklestirebilmek amaciyla simdiden ele alinmistir.

---

Emre KONUK tarafindan Turk Psikologlar Dernegi'ne 25 Aralik 2000 tarihinde sunulan rapordan bir ozettir.

Bu sayı, çağdaş Türk ressamı Erol AKYAVAS'a ithaf edilmiştir.
Turkish Greek Synergy
The Light Millennium Television - LMTV
ISIKBINYILI.ORG
Türkçe
ANA
SAYFA
INGILIZCE ISIK BINYILI TANITIM
1999
©Işık Binyılı e-dergisi, Bircan ÜNVER tarafından tasarlanmış ve üretilmiştir.
Beşinci sayı. Kış 2001, New York.
URL: http://www.lightmillennium.org

9.ncu sayımızdan itibaren, Türkçe yayınlarımıza IŞIKBİNYILI.ORG sitemiz üzerinden
ulaşabilirsiniz. Bu sayının bağlantıları ve logolar, Ağustos 2015'te güncellenmiştir.