KARANLIKTA HIÇ BIRSEY KALMASIN!...
YERYUZU'muz henuz bir tane!... Onu tahrip edersek baska nereye gidecegiz?
Kis 2002: 8.sayi- **2. Yildonumu**
Isik Binyili-Anasayfa Sanat Ithaf SPONSOR 2nci Yildonumu Mektubu ARSIV
Amac Makale-Deneme-Oyku Roportaj BUGUN Projeler KADRO
Manifesto Siirler Gunce & Dusler Yayincilik Ilkesi Fugen Gulertekin ILETISIM

Devlet Üniversitelerindeki Erozyon Hakkinda

Prof. Dr.A.Hamit SERBEST

Prof. Dr. Saim Özkar'in CBT'nin 688.nci sayisinda yayinlanan yazisinda belirttigi gibi, devlet üniversitelerinde bir asinma oldugu ve vakif üniversiteleri ile devlet üniversitelerinin haksiz bir rekabet içine sürüklendikleri dogrudur. Ancak, bu asinmayi durdurabilmenin tek yolu devlet eliyle ögretim elemanlarinin ücretlerinin yükseltilmesi degildir. Ayrica, devlete hizmet veren diger kesimleri de ilgilendirecegi için, Sayin Özkar'in da vurguladigi gibi, ücret politikasinin kolaylikla degistirilebilecegi kanaatinde degilim. O nedenle, mevcut durum için çözüm önerilerimi mühendislik disiplini açisindan sunmaya çalisacagim.


2914 sayili Yüksek Ogretim Personel Kanunu'nun 14. maddesi, temininde güçlük çekilen elemanlari cezbetmek ve var olanlari yerinde koruyabilmek için maaslarinin % 50'sine kadar ek ödeme yapilabilecegi hükmünü getirmistir. Söz konusu maddede, "temininde güçlük çekilen eleman" taniminin bir üniversitenin tamami için degil, bir fakülte, bir bölüm, gerektiiinde bir ana bilim dali hatta sadece bir bilim dali için bile yapilabilecegini ifade etmektedir. Buna göre, en gelismisüniversitelerimizde dahi eleman bulmakta zorlanilan bir dal var ise, burada çalisanlara ve çalisacak olanlara esdeger durumdaki ögretim elemanlarina ödenen ücretin % 50'sine kadar fazla ödeme yapmak mümkündür. Ancak, bu husus Bakanlar Kurulu karari ile belirlenmekte ve ne yazik ki, bu ek ödeme sadece gelismede öncelikli yörelerdeki üniversitelere bölüm veya  anabilim dali ayrimi yapilmaksizin verilmektedir. Halbuki, bu zam Üniversite'nin hangi sehirde bulunduguna bagli olmamalidir. Herhangi bir üniversitenin bazi birimleri gelismis bile olsa, yeterli sayida ögretim üyesi bulunmayan bölüm/anabilim dali elemanlari için, temin güçlücüne göre belirlenecek bir oranda, bu ek ödeme yapilmalidir.


Mühendislik disiplinlerini bu dar koridordan kurtaracak diger bir husus da, döner sermaye isletmelerini kuvvetlendirmek olacaktir. Bunun çözümü de yine devletten geçecektir;  ama bu, devletin sürekli tasimasi gereken bir yük olmayacaktir. Devletin mühendislik fakültelerine yatirim yapmasi, mühendislik fakültelerini  teknisyen ve mühendis kullanilarak yapilacak ve sürekliligi olacak hizmetlerden gelir saglayabilecek duruma getirebilir. Bugün  mühendislikte döner sermaye geliri, sadece ögretim üyelerinin dogrudan ürettikleri hizmetlerden saglanmaktadir. Bu tür  hizmetlerin üretilmesi ögretim üyeleri için hem yorucu ve zaman alici olmakta, hem de döner sermayenin kati kurallari nedeniyle ücret yönünden tatminkar olmamaktadir.


2547 sayili Yüksekögretim Kanunu'nun 58.maddesi üniversitelerimizdeki döner sermaye isletmelerinin kurulus ve çalisma sekillerini açiklamaktadir. Bu kurallar tip fakültelerinin döner sermaye isletmeleri için uygundur.  Üniversitelerimiz arasinda döner sermaye geliri en yüksek olanlar bünyesinde tip fakültesi olanlardir ve o üniversitelerin döner sermaye gelirleri hemen hemen tamamiyle tip fakülteleri gelirlerinden olusmaktadir[1].         Üniversitelerimizin tip fakültelerinde çalisan ögretim üyeleri sagladiklari gelir sayesinde maaslarinin iki kati tutarinda katki payi alabilmektedirler. Ayrica, yine 2547 sayili kanunun 58. maddesi uyarinca, mesai saatleri disinda fakülte hastanesinde verdikleri saglik hizmetinden saglanan gelirin de % 70'e kadar olan kismini alabilmektedirler. Ancak, bir mühendislik fakültesi ögretim üyesinin benzer sekilde gelir saglayabilecek bir çalisma içine girmesi mümkün degildir; çünkü, gerekli altyapi yoktur, bugüne kadar kurulmamistir. O nedenle, mühendislik fakültelerinin de tipki tip fakültelerinde oldugu gibi yardimci personel ile önemli ölçüde gelir saglayabilecek duruma gelmesi gereklidir. Bunun için ihtiyaç duyulan altyapi yatirimini üniversiteler, kaynaklarini uygun sekilde yönlendirerek, kendi imkanlari ile de yapabilirler. Her ne kadar üniversitelere katma bütçeden ayrilan ödenegin büyük bir kismi maas ve diger özlük haklarini karsilamak için kullaniliyorsa da makine-teçhizat alimi ve bina yatirimi için verilen ödenekler azimsanacak miktarlarda degildir[1].


Mühendislik Fakültelerinin bir çok bölümü genç ögretim elemani bulamamaktadir. Özel sektörde genç bir mühendise ödenen baslangiç ücreti bir profesöre devletin layik gördügü ücretten yüksektir. Hatta kamu sektöründe ödenen ücretler bile üniversitedeki ücretlerden yüksek hale gelmistir. Bu nedenle, üniversitelere  arastirma görevlisi olarak gelenlerin çogu özel sektörde veya kamu sektöründe is bulamayan genç mühendisler olmaktadir.  Mühendislik fakültelerinin belirli seviyede teknolojik altyapiya kavusturularak döner sermaye isletmelerinin kuvvetlendirilmesi halinde, mühendislik fakültelerindeki ögretim elemanlarina da sürekli katki payi ödenebilecek bir durum yaratilabilir. Bu gerçeklestirilebilirse, mühendislik fakülteleri, hem yeni eleman bulmakta simdiki kadar  zorlanmayacak hem de bir ideal ugruna üniversitede çalismayi ve ögretim üyesi olmayi arzulayan elemanlarini bünyesinde daha kolay tutabilecektir.


Kaynak:
[1] “Bilim, Teknoloji ve Üniversiteleri, Basbakanlik Basimevi, 1996.

Prof. Dr.A.Hamit SERBEST
Çukurova Üniversitesi
Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dekanı
Balcalı, Adana

E-posta: serbest@mail.cu.edu.tr

Bu sayi Nazim HIKMET & Ilhan MIMAROGLU 'na ithaf edilmistir.

ISIK BINYILI'nin 8nci sayisiyla IKINCI YILDONÜMÜNÜ kutluyoruz...

Bugune degin katilimlariniz, ilginiz ve desteginiz icin sonsuz tesekkurler...
Dusunsel ve gorsel urunlerinizi yayinlanmak uzere her zaman gonderebilirsiniz... ILETISIM

ISIK BINYILI e-dergi; The Light Millennium, Inc., bunyesinde "kamu yararina yayincilik"
yapmak uzere 17 Temmuz 2001 tarihinde, New York Valiligi'nin onayi ile ve New York
merkezli olmak uzere, ticari amac tasimayan bir kurum statusu kazanmistir.
ISIK BINYILI: AMAC

Yayin Ilkeleri

Sonbaharl-2000

TÜRKCE
Anasayfa

INGILIZCE
Içindekiler

@ ISIK BINYILIi e-dergisi, Bircan ÜNVER tarafindan tasarlandi ve üretildi.
8nci sayi. KIS- 2002, New York.
URL: http://www.lightmillennium.org E-mail: contact@lightmillennium.org